Μά, δέν είναι αξιοθαύμαστοι ;

ΑΠΟ ΜΙΑ ΑΠΟΨΗ                                                Λιλάντα  Λυκιαρδοπούλου

ΕΠΙΚΑΙΡΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1983

Είναι κάτι παλιοί μου φίλοι, τούς οποίους θαυμάζω όλο ένα και πιο πο­λύ τα τελευταία χρ6νια.

Οι φίλοι μου αυτοί, είναι οι αριστεροί παλιοί μου φίλοι.

Για να καταλάβετε, σας λέω ότι όλοι εμείς (αριστεροί, κεντρώοι και δεξιοί, σύμφωνα με την ορολογία των πατεράδων μας), ή παλιά παρέα τής γειτονιάς και των θρανίων, είμα­στε παιδιά υπαλλήλων, επαγγελματιών, και -(δυό - τρείς) αγροτών, και γεννηθήκαμε στα χρ6vια από το '40 έως  το '46 περίπου.

Έχουμε ανάμεσά μας ανθρώπους πού οι πατεράδες τους βγήκαν στ6 βουν6, ανθρώπους πού οι πατεράδες τους αιχμαλωτίστηκαν και βασανί­στηκαν από τη μια παράταξη ή από την άλλη, ανθρώπους πού το  χωριό τους κάηκε δύο και τρείς φορές κι αυτοί έζησαν τα παιδικά τους σαν πρόσφυγες στις πολιτείες.

Κανένας μας δεν γεννήθηκε πλού­σιος. Απλώς, άλλοι είχαμε πιο πολ­λά, άλλοι πιο λίγα κι άλλοι τίποτα.

Όλοι μας περάσαμε δύσκολα παι­δικά και εφηβικά χρόνια. Για μερι­κούς, το ζ6ρισμα κράτησε και στα χρόνια  των σπουδών τους. Για κα­νέναν δεν κρατάει ως τα σήμερα.

Υπάρχουν, βέβαια, ακόμα και σήμερα κάποιοι απ’ την παλιά πα­ρέα πού δεν έχουν δικό τους ούτε  ένα κεραμίδι, όμως υπάρχουν κι άλλοι πού έκαναν περιουσία.

Όλοι μας, πάντως, ζούμε καλά.

*

Για να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους, πρέπει να πω ότι όλοι οι παλιοί μου φίλοι είναι αξιοθαύμαστοι.

Ένας από μας, «πιασμένος» επαγγελματίας σήμερα, σπούδασε με τέτοιες στερήσεις, ώστε χρειάστηκε να τσοντάρουμε κάποτε όλοι μαζί για να πάει να κηδέψει τ6ν πατέρα του.

Με έρανο επίσης μαζεύτηκαν τα λεφτά για να κάνει έκτρωση ή μετέ­πειτα γυναίκα άλλου φίλου μας, πε­τυχημένου επιχειρηματία σήμερα.Μια φίλη μας, πού από δω και με­ρικά χρόνιά αποτελεί με τον επίσης ταλαιπωpηθέντα στα παιδικάτα του άντρα της «σπιτικό δύο αυτοκινή­των και δύο κατοικιών», πήγαινε τό­τε στη δουλειά με τα πόδια, ξεκινών­τας μιάμιση ώρα νωρίτερα, για να μπορέσει να αγοράσει βραδινή τσάν­τα, πού την είχε καημό. (Περιττό να πω, ότι ή Δέσποινα έχει την καλύτε­ρη σιλουέτα από όλους μας).

Δεν θα σας κουράσω άλλο με τις μικρές μας ιστορίες.

Καταλαβαίνετε, και χωρίς αυτές, τι εννοώ όταν λέω «όλοι οι παλιοί μου φίλοι είναι αξιοθαύμαστοι».

Όλα αυτά τα παιδιά της Κατοχής και του 'Εμφύλιου, πού μεγάλωσαν μέ στερήσεις, έζησαν τα εφηβικά τους χρόνια μέσα σε μια κοινωνία δι­χασμένη σε νικητές και νικημένους ενός εσωτερικού πολέμου, σπούδα­σαν με δυσκολίες και δούλεψαν σκληρά.

Ειδικά οι φίλοι μου πού ήταν παι­διά των νικημένων ή έγιναν αριστεροί στα εφηβικά τους χρόνια ξεκίνη­σαν τη ζωή τους με ένα επί πλέον φόρτωμα στη ράχη.

Όμως, ας μην αφήσω τον συναι­σθηματισμό απέναντι σε φίλους πα­λιούς να με παρασύρει σε  υπερβολές.

Ή ψυχρή αλήθεια είναι ότι το φόρ­τωμα αυτό δεν απέκλεισε τούς αριστερούς μου φίλους από το πανεπι­στήμιο, από την τράπεζα, από τη δη­μόσια θέση, από το δάνειο γιά κα­τοικία ή για επιχείρηση, από το τα­ξίδι στο εξωτερικό, από τον οποιονδήποτε επαγγελματικό χώρο,  ακόμα κι αυτόν της εκπαίδευσης. 'Επίσης, δεν τούς απέκλεισε από την πνευμα­τική και πολιτική δραστηριότητα. Ούτε καν από την καλλιτεχνική, με  κρατική, μάλιστα, επιχορήγηση.  "Η όχι, "Άννα;

Ή ψυχρή αλήθεια είναι ότι κανέ­νας από τούς αριστερούς παλιούς μου φίλους δεν εμποδίστηκε από αί­τίες εξωτερικές ή και εσωτερικές ακόμα να προκόψει στη ζωή του. Αλλιώς, δεν θα είχα σήμερα τόσους πολλούς αριστερούς παλιούς φίλους, πού κατέχουν τόσο σημαντικές θέ­σεις στην οικονομική, επιστημονική,  κοινωνική, πολιτική και πνευματική ζωή μιας χώρας  όπου επικράτησαν οι νικητές των πατεράδων τους.

Δεν είναι , λοιπόν, το φόρτωμα με το οποίο ξεκίνησαν τη ζωή τους, ο λόγος πού θαυμάζω τούς αριστερούς παλιούς μου φίλους. Μάλλον τούς μη αριστερούς παλιούς μου φίλους πρέπει να θαυμάζω ατό θέμα αυτό, γιατί πολιτεύτηκαν έτσι, ώστε το φόρτωμα του «αριστερού» και του «παιδιού του νικημένου> έφυγε πο­λύ σύντομα από τη ράχη των αριστερών παλιών μου φίλων.

Αν οι μη αριστεροί παλιοί μου φί­λοι δεν ήθελαν νά φύγει το φόρτωμα αυτό, διερωτώμαι ποιά θα ήταν σή­μερα ή θέση των αριστερών παλιών μου φίλων.

Τούς οποίους θαυμάζω, όπως είπα στην αρχή, για τον λόγο πού θα πω τώρα.

*

ΟΙ αριστεροί παλιοί μου φίλοι ευαγγελίζονται έναν κόσμο λεύτερο, δίκαιο, δημοκρατικό.   Ό κόσμος, όπου το παιδί του αντικαθεστωτικού μπορεί να διορίζεται σε δημόσια θέση, όπου αν σε βλά­πτουν ενέργειες του κόμματος πού κυβερνά μπορείς να εναγάγεις τη διοίκηση στα δικαστήρια, όπου οι αντιφρονούντες μπορούν να δημο­σιεύουν τις ιδέες τους και να τις δια­δίδουν, ακόμα και με δημόσια δαπά­νη πολλές φορές, ο κόσμος αυτός δεν είναι αρκετά λεύτερος, δίκαιος και δημοκρατικός για τούς αριστερούς παλιούς μου φίλους.

Δεν θέλουν να αγωνιστούν για να βελτιωθεί αυτός ο κόσμος. Για να διορθώσει τις ελλείψεις του και να διασφαλίσει τις αρετές του.

"Όχι.

Οι αριστεροί παλιοί μου φίλοι, βλέπουν ακόμα πιο μακριά. Σ' έναν κόσμο, όπου δεν θα υπάρχουν αντιφρονούντες και αντικαθεστωτικοί και όπου κανείς δεν θα συγκρούεται με το κόμμα πού κυβερνά. Μόνο κά­ποιοι ψυχασθενείς, για τούς οποίους ή πολιτεία θα μεριμνά, κλείνοντάς τους σε ειδικά Ιδρύματα.

Γι' αυτό θαυμάζω τούς αριστερούς παλιούς μου φίλους. Για το βάθος, τη δημοκρατικότητα και - προ πάντων - την καθαρότητα της οπτικής τους.  

                                          ΕΠΙΚΑΙΡΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1983