Γύρω στα 500 π.Χ.
καταρρέει η δυναστεία Chou που στηριζόταν πάνω
στην στρατιωτική της ισχύ. Μέχρι το 250 π.Χ. κάθε πριγκηπική οικογένεια
προσπαθούσε να αποκτήσει εξουσία. Τελικά νίκησε η πολιτεία Ch’in
της βορειοδυτικής Κίνας. Όχι μόνο κατέκτησε την εξουσία αλλά ίδρυσε και την
Κινεζική Αυτοκρατορία. Το γεγονός αυτό είχε τόση σημασία στη βόρεια Κίνα ώστε
το όνομα chi’n διατηρήθηκε για πολλά χρόνια στην Ινδία και τη
νοτιοανατολική Ασία μέχρι που οι Δυτικοί θαλασσοπόροι το φεραν στην Ευρώπη γύρω
στα 1500 και έγινε το όνομα αυτού του κομματιού του κόσμου China.
«Καθώς
μαθαίνει κανείς…»
4. Ο Τσέγκ Τσάν κάποτε είπε: «Καθημερινά εξετάζω
τον εαυτό μου σε τρείς τομείς : Μήπως
απέτυχα να μαι πιστός στην εργασία μου
απέναντι στους άλλους ; Μήπως απέτυχα να μια ειλικρινής απέναντι στους φίλους
μου; Μήπως απέτυχα να μεταδώσω κάτι απ
αυτό που έχω διδαχτεί;»
«Το να
κυβερνάς …»
11. «Αν, καθώς μελετάει το παρελθόν, ένας άντρας
καταλαβαίνει επίσης τα νέα πράγματα που μας κυκλώνουν, μπορεί να λειτουργήσει
σαν δάσκαλος»
13. Ο Τουάν-μου Τζούν ρώτησε για τον Μεγάλο Άντρα. «Πρώτα θέτει το
καλό παράδειγμα, έπειτα προσκαλεί τους άλλους να τον ακολουθήσουν»
22. «Ο άνθρωπος που δεν είναι αξιόπιστος είναι
εντελώς άχρηστος. Πώς μπορούμε να μετακινήσουμε ένα μεγάλο όχημα που δεν έχει
άξονα, ή ένα μικρό όχημα που δεν έχει άξονα;»
«Η μετάδοση ……..»
27. Ο Δάσκαλος ψάρευε με αγκίστρι αλλά όχι με
δίχτυ. Και ποτέ δεν έριχνε το βέλος τους σ΄ ένα πουλί που καθόταν σ΄ ένα κλαδί
ήσυχο.
«Σπάνια ο Δάσκαλος….»
7. Ο Τσίν Λάο παρατήρησε: «Ο Δάσκαλος συνήθιζε
να λέει : Μια και δεν με προσέλαβαν σε κυβερνητική θέση, ξέρω να κάνω πολλά
πράγματα.»
8. «Είμαι σοφός άντρας ; Όχι. Αλλά αν ένας
αμαθής μου κάνει μια ερώτηση χωρίς να ξέρει τίποτα, του λέω όσα γνωρίζω σχετικά
με την ερώτησή του, από την αρχή έως το τέλος»
13. Ο Τουάν-μου Τζούν ρώτησε: «Αν έχεις ένα κόσμημα, θα το ‘κλεινες
σ΄ ένα κουτί ή θα το πουλούσες σ ΄ όσο
μπορούσες υψηλότερη τιμή;»
«Θα το
πουλούσα φυσικά, αλλά θα περίμενα να ΄ρθει να με βρει ο αγοραστής»
22. «Δεν είναι αλήθεια πως μερικοί σπόροι δεν
επιβιώνουν, ενώ άλλοι επιβιώνουν αλλά δεν παράγουν καρπό;»
« Ο Γιέν Χούι………»
2. Ο Γιάν
Γιούγκ ρώτησε για τον Ανδρισμό στην
Τελειότητά του .
«Όταν
είσαι μακριά από το σπίτι σου να φέρεσαι με τόσο σεβασμό όσο αν ήσουν απέναντι
σ΄ ένα σημαντικό καλεσμένο σου. Να αντιμετωπίζεις τους ανθρώπους με τον ίδιο
σεβασμό που θα αντιμετώπιζες μια μεγάλη θυσία. Μην κάνεις στους άλλους
πράγματα που δεν θα ήθελες να συμβούν σε
σένα. Έτσι δεν θα ΄χεις εχθρούς ούτε σ
αυτή την επαρχία, ούτε στην πατρίδα σου»
16. «Ο Μεγάλος Άντρας καλλιεργεί στους
άλλους τις αρετές, όχι τα ελαττώματα. Ο
Μικρός Άντρας κάνει ακριβώς το αντίθετο.»
«Ο Τσάγκ Γιού…..»
2. Όταν ο Γιάν Γιούγκ ήταν διοικητής του
Τσίς, ρώτησε σχετικά με την κυβέρνηση.
«Πρώτα
πρέπει να επιφορτίσεις ορισμένους ανθρώπους με ορισμένα θέματα, έπειτα να
συγχωρείς όλα τα μικρά λάθη, να προωθείς αυτούς που κατέχουν υψηλές θέσεις και
αυτούς που έχουνε ταλέντο»
«Πως θα
αναγνωρίζω τους ταλαντούχους και αυτούς που αξίζουν ώστε να τους προωθώ;»
«Να
προωθείς αυτούς που ξέρεις πως αξίζουν. Αυτούς που δεν ξέρεις προσωπικά,
φρόντισε να τους μάθεις μέσω άλλων»
13. «Αν ένας άντρας έχει καταφέρει να γίνει
σωστός, δεν θα έχει κανένα πρόβλημα με την διακυβέρνηση. Α δεν έχει καταφέρει να γίνει σωστός, πως θα μπορούσε να
διορθώσει τους άλλους;»
16. Όταν ο Σεν Τσου-Λαγκ ρώτησε σχετικά με την
σωστή κυβέρνηση, ο Δάσκαλος απάντησε: «Υπάρχει όταν αυτοί που την
υφίστανται είναι ευχαριστημένοι και
αυτοί που βρίσκονται μακριά της επιθυμούν να έρθουν πιο κοντά.»
19. Ο Φαν
Χσου ρώτησε για τον Ανδρισμό στην Τελειότητά του.
«Στο σπίτι
να είσαι ταπεινός. Στην δουλειά να είσαι αξιοσέβαστος. Με τους άλλους να είσαι
αξιόπιστος. Ακόμα και όταν βρίσκεσαι ανάμεσα στους βαρβάρους, δεν πρέπει να
εγκαταλείψεις αυτές τις απόψεις.»
23. «Ο
Μεγάλος Άντρας είναι βολικός, αλλά δεν είναι ένας από το πλήθος. Ο Μικρός
Άντρας είναι ένας μέσα από το πλήθος, αλλά είναι επίσης και πρόξενος ταραχών ,»
24. Ο
Γουάν-μου Τζού ρώτησε: «Τι θα έλεγες για έναν άντρα που το συμπαθούν όλοι οι
συμπολίτες του ;»
«Δεν θα
τον αποδεχόμουν για αυτόν και μόνο τον λόγο.»
«Και αν
όλοι οι συμπολίτες του τον αντιπαθούσαν;»
Δεν θα τον
απέρριπτα για αυτόν και μόνο τον λόγο. Είναι καλύτερα να τον συμπαθούν οι
αξιόλογοι άνθρωποι της πόλης και να τον αντιπαθούν οι ανάξιοι λόγου.»
26. «Ο
Μεγάλος Άντρας είναι αξιοπρεπής αλλά όχι περήφανος. Ο Μικρός Άντρας είναι περήφανος αλλά όχι αξιοπρεπής.»
27.
«Εκείνος που είναι τολμηρός, γενναίος, σταθερός, απλός, φυσικός και δεν
βιάζεται, πλησιάζει τον Ανδρισμό στην Τελειότητά του.»
«Ο Γιουάν Χσιέν…»
3. «Αν μια πολιτεία ακολουθεί το Σύστημα, μπορείς σ αυτή να
μιλήσεις και να ενεργήσεις με τόλμη. Αν δεν το ακολουθεί να σαι τολμηρός στις
πράξεις αλλά προσεχτικός στα λόγια.»
20. «Εκείνος που δεν συγκρατεί τη γλώσσα του, θα
δυσκολευτεί να καταφέρει τα πάντα.»
22. Ο Τσάνγκ Γιου ρωτούσε πως θα πρεπε να υπηρετήσει
έναν πρίγκιπα. «Μην τον εξαπατήσεις.
Καλύτερα να του αντισταθείς.»
23. «Ο Μεγάλος Άντρας
καταλαβαίνει στην εντέλεια τα κυριότερα θέματα. Ο Μικρός Άντρας καταλαβαίνει
στην εντέλεια τις πολύ μικρές λεπτομέρειες.»
24. «Παλιά οι άνθρωποι μελετούσαν για να γίνουν καλύτεροι.
Σήμερα ο άνθρωποι μελετούν μόνο για την
επιφάνεια.»
25. Ο Τσου Γουάν έστειλε αγγελιοφόρο στον Κομφούκιο κι
εκείνος κάθισε και άρχισε να τον ρωτάει για το αφεντικό του. «Γιατί έστειλε εσένα;» «Το αφεντικό μου θα
θελε να περιορίσει τα ελαττώματά του αλλά δεν το έχει καταφέρει ακόμη.» Όταν ο
αγγελιοφόρος έφυγε ο Κομφούκιος είπε: «Έναν αγγελιοφόρο ! Έστειλε έναν αγγελιοφόρο
!»
30. «Μην ανησυχείς που οι άλλοι δεν σε ξέρουν. Ν΄ ανησυχείς
για τα ελαττώματα σου.»
31. « Όχι να προβλέπεις την απάτη, όχι να περιμένεις την
πλαστογράφηση, αλλά ταυτόχρονα να διαπιστώνεις πρώτος την ύπαρξή τους -αυτό είναι να έχει κανείς υψηλή ποιότητα στη
θέση που κατέχει.»
41. «Αν αυτοί που κυβερνούν σέβονται τους κανόνες, ο λαός
κυβερνιέται εύκολα.»
42. Ο
Τσάνγκ Γου ρωτούσε πώς θα γινόταν Μεγάλος Άντρας.
«Να
διατηρείς τον σεβασμό σου καθώς προσπαθείς να βελτιώσεις τον εαυτό σου»
«Αυτό
είναι όλο;»
«Καθώς
προσπαθείς να βελτιώσεις τον εαυτό σου, άφησε τους άλλους να νοιώθουν
ασφαλείς.»
«Αυτό
είναι όλο;»
«Καθώς
προσπαθείς να βελτιώσεις τον εαυτό σου, κάνε τους άλλους να νοιώθουν ασφαλείς.
Αλλά ακόμη και για τον Γιάο και τον Σαν αυτό ήταν δύσκολο»
«Ο
Δούκας Λιγκ του Γουέϊ ……….»
6. Ο Τσουά-σαν Σι ρωτούσε τι θα
πρεπε να κάνει.
«Τα λόγια σου νε εκφράζουν
πίστη και αξιοπιστία. Οι πράξεις σου να είναι ειλικρινείς και αξιοσέβαστες.
Μπορείς να το κάνεις αυτό ακόμη και όταν βρίσκεσαι ανάμεσα στους βαρβάρους. Απ΄
την άλλη, αν τα λόγια σου δεν είναι σωστά και αξιόπιστα και οι πράξεις σου δεν
είναι ειλικρινείς και γεμάτες σεβασμό, δεν θα μπορέσεις να κρατήσεις ούτε σε
μια μικρή πόλη ούτε σε μια μεγάλη περιοχή. Όταν στέκεσαι όρθιος, φαντάσου πως
αυτές οι αρχές στέκονται πλάι σου σαν σύντροφοί σου. Όταν είσαι μέσα στ αμάξι σου φαντάσου
τες να σ ακολουθούν. Έτσι θα μπορέσεις
να μάθεις σιγά –σιγά να κάνεις το σωστό.»
14. «Ο Τσαγκ-σαν Τσεν έκανε πράγματα κρυφά στην θέση που
κατείχε; Θα έλεγα πως ναι. Γιατί μ΄ όλο που ήξερε πως ο Τσαν Χούο ήταν ένας
άντρας υψηλής ποιότητος, δεν τον είχε πάρει για συνεργάτη του.»
15. «Αν ένας άντρας
προσέχει να μην κάνει πολλές παρατηρήσεις στους άλλους ενώ φροντίζει να κάνει
πολλές παρατηρήσεις στον εαυτό του, σίγουρα δεν θα συγκεντρώσει επάνω του
αντιπάθειες.»
18. «Εκείνος του οποίου η ουσία είναι η δικαιοσύνη, του
οποίου οι πράξεις κυβερνώνται από τους κανόνες, του οποίου η συμμετοχή στις
διάφορες υποθέσεις είναι μετρημένη, του οποίου το κορύφωμα της τελειότητας
είναι η αξιοπιστία –αυτός είναι ένας Μεγάλος ΄Αντρας.»
20. «Η έγνοια ενός Μεγάλου Άντρα είναι μήπως πεθάνει χωρίς
καλό όνομα και φήμη»
21. «Ο Μεγάλος Άντρας έχει απαιτήσεις από τον εαυτό
του. Ο Μικρός Άντρας απ΄ τους άλλους»
22. «Ο Μεγάλος Άντρας, εξαιτίας της αίσθησης της περηφάνιας
του, δεν ανακατεύεται σε καβγάδες.
Επειδή σκέφτεται την ομάδα σαν σύνολο, δεν παίρνει μέρος σε κλίκες»
23. «Ο Μεγάλος Άντρας δεν αποδέχεται έναν άντρα μόνο απ΄ τα
λόγια του. Δεν απορρίπτει μια πρόταση μόνον επειδή του την κάνει ένας
συγκεκριμένος άντρας»
24. Ο
Τουαν-μου Τζού ρώτησε : «Υπάρχει μήπως μια λέξη που θα μπορούσε να μας κρατήσει
στο σωστό δρόμο μέχρι το τέλος της ζωής μας;»
«Ναι! Η αμοιβαιότητα. Αυτό που δεν θα θελες να σου συμβεί ποτέ, μην το κάνεις στους
άλλους»
25.
«Πλησιάζω τους ανθρώπους χωρίς να τους κατηγορώ ή να τους επαινώ για τίποτα.
Όταν παινεύω κάποιον, το κάνω επειδή τον έχω δοκιμάσει. Με μια τέτοια τακτική
απέναντι στον λαό τους, οι τρείς
δυναστείες ακολούθησαν τον σωστό δρόμο.»
27. «Όπως μια έξυπνη παρατήρηση μπορεί να καταστρέψει την
Τελειότητα κάποιου άλλου, έτσι και η ανυπομονησία μπορεί να καταστρέψει ένα
μεγάλο σχέδιο.»
28. «Αν όλοι απεχθάνονται κάτι, θα πρέπει να το εξετάσουμε.
Αν όλοι συμπαθούν κάτι, πάλι θα πρέπει
να το εξετάσουμε.»
29. «Ο Άνθρωπος μπορεί να κάνει το Σύστημα μεγάλο. Δεν είναι
το Σύστημα αυτό που κάνει τους ανθρώπους Μεγάλους.»
30. «Το να μην διορθώνει κανείς τα λάθη του είναι μεγάλο
λάθος.»
«Οι Τσίς …»
5. «Τρείς
ικανοποιήσεις μας ωφελούν. Τρείς μας βλάπτουν. Η ικανοποίηση να διατηρούμε τους
τελετουργικούς κανόνες και τη μουσική, να μιλάμε για τις ικανότητες των άλλων ή
να έχουμε πολλούς φίλους υψηλής ποιότητας, μας ωφελούν. Η ικανοποίηση να βυθιζόμαστε στις απολαύσεις,
στην άσκοπη περιπλάνηση, στις απολαύσεις του τραπεζιού, μας βλάπτουν.»
6. «Όταν υπηρετείτε έναν πρίγκιπα, μπορείτε να κάνετε τρία
λάθη : να μιλάτε πριν σας απευθύνουν τον λόγο, πράγμα που είναι αυθάδεια. Να
μην μιλάτε όταν σας ρωτάνε, πράγμα που είναι δειλία. Να μιλάτε χωρίς να
προσέχετε τις εκφράσεις του προσώπου του άλλου, πράγμα που είναι τύφλωση.»
8. Τρία πράγματα αντιμετωπίζει με σεβασμό ο Μεγάλος Άντρας. τις προσταγές του Ουρανού,
τους σημαντικούς ανθρώπους και τα λόγια των σοφών. Ο Μικρός Άντρας μια και δεν ξέρει ποιες είναι οι προσταγές
του Ουρανού, δεν τις σέβεται. Δεν δείχνει σεβασμό στους σημαντικούς ανθρώπους.
Κοροϊδεύει τα λόγια των σοφών.»
9. «Αυτοί οι οποίοι εκ γενετής έχουν μια βαθειά κατανόηση
του σύμπαντος, ανήκουν στην ανώτατη κατηγορία ανθρώπων. Αυτοί που το
καταλαβαίνουν μετά από μελέτη, έρχονται δεύτεροι. Αυτοί που το μελετούν με πολύ
δυσκολία, έρχονται τρίτοι. Και εκείνοι που δυσκολεύονται πολύ ακόμα και να αρχίσουν να το μελετούν,
έρχονται τελευταίοι.»
10. «Εννέα πράγματα πρέπει να χει στο νου του Μεγάλος Άντρας. Να βλέπει όταν κοιτάζει, να
προσέχει όταν ακούει, να έχει μια έκφραση ευγένειας στο πρόσωπό του, να φέρεται
ταπεινά, να ΄ναι αξιόπιστος στην ομιλία του, να είναι αξιοσέβαστος στη δουλειά
του, να ρωτάει όταν έχει αμφιβολίες, να σκέφτεται τις δυσκολίες όταν είναι
θυμωμένος, να σκέφτεται την δικαιοσύνη όταν διακρίνει κάποιο όφελος.»
11. «Έχω δει και ακούσει για άντρες οι οποίοι όταν έβρισκαν
πεδίο ανταγωνισμού, πάλευαν με νύχια και με δόντια να φτάσουν το αντικείμενο του ανταγωνισμού.
Άλλους πο διακρίνοντας την ανικανότητα, αποτραβιούνταν σαν να άγγιζαν καυτό
σίδερο. Έχω ακούσει για άντρες που
ζούσαν αποτραβηγμένοι απ΄ τον κόσμο με
σκοπό να ανακαλύψουν αυτό που ποθούσαν περισσότερο. Έχω ακούσει για ανθρώπους
που κάνουν το σωστό με σκοπό να πετύχουν στον τρόπο της ζωής τους. Δεν έχω
ωστόσο, γνωρίσει ακόμη τέτοιους άντρες.»
«Ο Γιαγκ Χου…»
7.
«Τσαγκ Γιου έμαθες τους έξι όρους για τις έξι ατέλειες;»
«Όχι
ακόμη.»
«Περίμενε
και θα στις πω. Το να επιθυμείς τον
Ανδρισμό στην Τελειότητά του αλλά όχι την μάθηση : βλακεία. Να αγαπάς την σοφία αλλά όχι την μάθηση :
νωθρότητα. Το να επιθυμείς την αξιοπιστία αλλά όχι την μάθηση : παρακμή.
Το να επιθυμείς την ευθύτητα αλλά όχι
την μάθηση : τραχύτητα. Το να αγαπάς τις πράξεις θάρρους αλλά όχι την μάθηση :
επαναστατικότητα. Το να επιθυμείς την σταθερότητα αλλά όχι την μάθηση :
ανοησία.»
15. «Η
έξυπνη ομιλία και ο επιβλητικός τρόπος, δεν έχουν να κάνουν με τον Ανδρισμό και
την Τελειότητά του.»
17.
«Προτιμώ να μην πω τίποτε!»
Τότε ο
Τουάν-μου Τζου παρατήρησε: «Αν ο Δάσκαλος δεν πει τίποτα, πως θα τον
καταλάβουμε;»
«Ο
Ουρανός δεν λέει τίποτα! Ωστόσο οι τέσσερις εποχές διαδέχονται η μία την άλλη
κάτω από το θόλο του και όλα τα πλάσματα υπάρχουν χάρη σ΄ αυτόν. Ο Ουρανός δε
λέει τίποτα!»
«Ο
Τσουαν-σαν Σιχ…..»
5. Ο
Που Σανγκ είπε : «Εκείνος που έχει συνείδηση καθημερινά των ελλείψεών του και κοιτάζει
κάθε μήνα να βεβαιωθεί πως δεν παραμέλησε καμιά από τις ικανότητές του, αυτός ο
άντρα είναι στ΄ αλήθεια ερωτευμένος με την μάθηση.»
8. Ο
Που Σανγκ είπε: «Ο Μικρός Άντρας πάντα καλύπτει με μια βιτρίνα τα λάθη του.»
19.
Όταν οι Μέγκ έβαλαν τον Γιανγκ Φου υπεύθυνο των φυλακών, εκείνος ρώτησε τον
Τσενγκ Τσαν πως θα ΄πρεπε να χειριστεί την
θέση του.
«Αν
καταφέρεις να νοιώσεις όπως οι
φυλακισμένοι, θα τους καταλαβαίνεις καλύτερα. Μην χαίρεσαι με την τιμωρία
τους.»
«Ο Γιάο
έλεγε…….»
2. «Να
καλλιεργήσεις τις πέντε υψηλές αξίες και να αποφύγεις τα τέσσερα κακά.»
«Ποιες
είναι οι πέντε υψηλές αξίες ; »
«Ο
Μεγάλος Άντρας είναι γενναιόδωρος αλλά δεν εξαγοράζει. Μπορεί να βάλει τους
ανθρώπους να δουλέψουν χωρίς να νοιώθουν πίκρα. Έχει επιθυμίες αλλά δεν είναι
άπληστος. Είναι αξιοπρεπής, αλλά όχι υπερήφανος. Εμπνέει τον σεβασμό αλλά δεν
είναι σκληρός.»
«Τι
θέλεις να πεις με τα πρώτα από αυτά ;»
«Το να
φέρεσαι ευνοϊκά σε αυτούς που ο λαός πιστεύει πω αξίζουν κάθε εύνοια, δεν είναι
γενναιοδωρία χωρίς εξαγορά; Αν βάζουμε να δουλέψουν μόνον αυτοί που μπορούν να
δουλέψουν σωστά, ποιος θα νοιώθει πικρία
για την δουλειά του; Αν ένας άντρας φτάσει τον Ανδρισμό στην Τελειότητά του
χάρη στην επιθυμία του να τον φτάσει, πως θα μπορούσε να είναι άπληστος; Ο
Μεγάλος Άντρας δεν είναι νωθρός – και έτσι είναι αξιοπρεπής χωρίς να είναι
περήφανος. Τα ρούχα του είναι στρωτά και καθαρά και το βλέμμα του γεμάτο
σεβασμό. Και χάρη στη σοβαρότητά του, οι άνθρωποι νοιώθουν σεβασμό όταν τον
κοιτάζουν. Αυτό δεν είναι το να σε σέβονται χωρίς να ΄σαι σκληρός;»
«Και
ποια είναι τα τέσσερα κακά;»
«Το να
καταδικάζεις σε θάνατο κάποιον που δεν είχε σωστές οδηγίες να ακολουθήσει :
αυτό είναι σκληρότητα. Το να περιμένεις από τους άλλους να κατορθώσουν πολλά
χωρίς να τους έχει δώσει τις κατάλληλες οδηγίες : αυτό είναι προσβλητικό. Το να
επιμένεις να τελειώσει κάτι ενώ έχεις δώσει οδηγίες να προχωρήσουν αργα-αργά
:αυτό είναι παρακμή. Το να υπόσχεσαι μια αμοιβή και να παρακωλύεις την καταβολή
της : αυτό είναι μικρότητα.»
3.
«Αυτός που δεν αναγνωρίζει την μοίρα ποτέ δεν θα γίνει Μεγάλος Άντρας. Αυτός
που δεν ακολουθεί τους κανόνες, ποτέ δεν θα παίξει σωστά τον ρόλο του. Αυτός
που δεν γνωρίζει την αξία των λέξεων ποτέ δεν θα καταλάβει τους συνανθρώπους
του.»
·
Μην
πεις κάτι αν έχεις αμφιβολίες. Αν κάνεις λάθος επιλογή ως προς τα άτομα στο
οποία πιστεύεις ότι μπορεί να
στηριχτείς, είσαι ανυπεράσπιστος και ανήμπορος.
Κομφούκιος
